Quá trình đô thị hóa nhanh chóng tại Việt Nam trong những năm gần đây đã tạo ra áp lực lớn lên hệ thống nhà ở đô thị, đặc biệt đối với nhóm lao động di cư và người thu nhập thấp. Hàng triệu người đang phải sinh sống trong các khu nhà trọ tạm bợ, chật hẹp, thiếu an toàn và không đảm bảo điều kiện sống tối thiểu. Trong khi đó, nhà ở xã hội – dù được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong chiến lược phát triển nhà ở quốc gia với mục tiêu xây dựng ít nhất một triệu căn hộ đến năm 2030 – vẫn triển khai chậm, nguồn cung hạn chế và chất lượng chưa đáp ứng kỳ vọng. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc nghiên cứu và đề xuất một mô hình nhà ở xã hội mới, hiện đại, xanh và thực sự khả thi.

Hiện nay, nhiều dự án nhà ở xã hội tại Việt Nam mới chỉ dừng ở giai đoạn quy hoạch, trong khi số lượng căn hộ hoàn thành chỉ đạt khoảng 15–20% so với kế hoạch đề ra. Các vướng mắc về chính sách, thủ tục hành chính phức tạp, khó tiếp cận nguồn vốn và quỹ đất bị lấn chiếm khiến doanh nghiệp thiếu động lực đầu tư. Bên cạnh đó, cơ chế xét duyệt còn thiếu minh bạch dẫn đến tình trạng trục lợi chính sách, khiến người thu nhập thấp – đối tượng thụ hưởng chính – gần như không có cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội dù Nhà nước đã ban hành nhiều gói hỗ trợ lớn.

Trong bối cảnh đó, dự án nhà ở xã hội tại khu đô thị Tây Hồ Tây (Starlake), Hà Nội, được đặt tại một vị trí có ý nghĩa đặc biệt. Khu đất nằm ven Hồ Tây – hồ nước tự nhiên lớn nhất Thủ đô, được xem là “lá phổi xanh” quan trọng, góp phần điều hòa vi khí hậu và tạo dựng cảnh quan đô thị đặc sắc. Với vị trí chiến lược, kết nối thuận tiện tới trung tâm hành chính – chính trị, khu vực này vừa mang tính biểu tượng vừa sở hữu tiềm năng lớn để phát triển một mô hình sống bền vững, gắn kết giữa con người và thiên nhiên.

Công trình được định hướng là điểm giao thoa giữa khu dân cư hiện hữu và các trục phát triển mới của thành phố. Thay vì tạo ra một khu nhà ở khép kín, dự án đề xuất cấu trúc không gian mở, hình thành từ các đơn nguyên lặp lại và liên kết, tạo nên những cụm không gian sống đan xen giữa xã hội và tự nhiên. Ánh sáng, gió và thảm thực vật được đưa sâu vào không gian ở, giúp cải thiện vi khí hậu và nâng cao chất lượng sống cho cư dân.

Bên cạnh đó, hệ thống mảng xanh, mặt nước và không gian công cộng của khu đô thị Starlake được khai thác như một phần mở rộng của đời sống cư dân. Hồ điều hòa trung tâm, công viên và quảng trường đi bộ lớn không chỉ đóng vai trò cảnh quan mà còn là nơi diễn ra các hoạt động cộng đồng, thể thao và văn hóa. Thông qua cách tiếp cận này, không gian ở không còn là một thực thể tách biệt mà trở thành một phần của hệ sinh thái đô thị mở, góp phần định hình một mô hình nhà ở xã hội nhân văn, bền vững và phù hợp với chiến lược phát triển đô thị dài hạn của Việt Nam.