Blog

Với Office for Trees, KTS Phạm Hữu Sơn tiếp cận kiến trúc như một hệ sinh thái vận hành thực thụ. Từ sân trong xoay quanh gốc xoài cũ, mái xanh đến chu trình nước khép kín nuôi dưỡng cây và hồ cá, công trình phản ánh rõ triết lý thiết kế của Pham Huu Son Architects: Đặt thiên nhiên vào trung tâm để kiến trúc hòa vào môi trường sống.

Chào anh! Anh có thể chia sẻ ý tưởng đặt cây xanh làm trung tâm trong Office for Trees xuất phát từ đâu? Đây là định hướng ngay từ đầu của anh hay được hình thành sau quá trình khảo sát hiện trạng khu đất?
Tại Pham Huu Son Architects, việc lấy thiên nhiên làm trung tâm không chỉ là một ý tưởng nhất thời mà là triết lý thiết kế xuyên suốt từ những ngày đầu thành lập. Với dự án Office for Trees, cây xanh đóng vai trò là linh hồn, nhưng đó chưa phải là tất cả. Chúng tôi tạo nên một hệ sinh thái cộng hưởng giữa cây xanh, mặt nước và các giải pháp vi khí hậu như thông gió tự nhiên và tối ưu hóa ánh sáng ban ngày. Có thể nói, công trình là sự giao thoa giữa định hướng bền vững sẵn có của chúng tôi và sự tôn trọng đặc biệt đối với hiện trạng khu đất.

Office for Trees được hình thành như một hệ sinh thái cộng hưởng giữa cây xanh, mặt nước và các giải pháp vi khí hậu, nơi thông gió tự nhiên và ánh sáng ban ngày được khai thác tối đa

Trong bối cảnh Việt Nam đang mất dần những mảng xanh vì đô thị hóa, anh nhìn nhận vai trò của kiến trúc xanh như thế nào? Và Office for Trees đặt mình ở đâu trong xu hướng đó?
Đô thị hóa là tiến trình tất yếu của sự phát triển, nhưng nó không nên đánh đổi bằng việc xóa sổ đi những mảng xanh. Tôi tin rằng kiến trúc xanh chính là lời giải cho sự cân bằng giữa phát triển và bảo tồn. Hiện nay, phong trào kiến trúc xanh tại Việt Nam vẫn còn khá rời rạc và đôi khi mang tính hình thức.

Office for Trees không chỉ dừng lại ở một công trình có nhiều cây xanh. Chúng tôi định vị dự án này như một minh chứng sống động và rất thực tế cho việc ứng dụng triệt để các giải pháp bền vững trong vận hành công trình. Chúng tôi khao khát lan tỏa thông điệp: Kiến trúc xanh là một khoản đầu tư cho tương lai và sức khỏe cộng đồng, chứ không chỉ là một xu hướng trang trí.

Yêu cầu của chủ đầu tư về việc tích hợp vừa văn phòng – vừa nhà mẫu có tạo ra áp lực gì trong cách tổ chức không gian và kết nối giữa các khối chức năng?
Việc tích hợp đa công năng luôn là bài toán khó về giao thông và sự riêng tư. Tuy nhiên, chúng tôi tìm thấy chìa khóa để giải đề bài ngay tại hiện trạng khu đất, một gốc cây xoài lớn tự nhiên thay vì chặt bỏ, chúng tôi biến nó thành tâm điểm của một sân trong. Không gian đệm này vừa là không gian làm việc ngoài trời, vừa đóng vai trò như một nút thắt giao thông tự nhiên, phân tách rạch ròi nhưng vẫn kết nối tinh tế giữa khu vực văn phòng làm việc phía trước và không gian nhà mẫu phía sau.

Office for Trees là dự án kết hợp giữa văn phòng và nhà ở, trong đó Pham Huu Son Architects khéo léo giải quyết bài toán tổ chức không gian và kết nối giữa các khối chức năng

Trong dự án này, nhóm đã áp dụng nhiều giải pháp xanh như thu nước mưa, mái xanh, năng lượng mặt trời… Giải pháp nào theo anh là có tác động rõ rệt nhất đến hiệu quả vận hành công trình?
Mọi giải pháp đưa vào đều được chúng tôi tính toán dựa trên bài toán kinh tế và hiệu năng thực tế, thay vì cố gắng đưa vào công trình một cách gượng ép. Rất khó để tách rời hiệu quả của từng yếu tố vì chúng bổ trợ cho nhau. Tuy nhiên, nếu xét về tính tổng thể, hệ thống mái xanh, đưa ánh sáng từ mái kính và thông gió tự nhiên có tác động trực tiếp nhất đến việc giảm bức xạ nhiệt, giúp tiết kiệm đáng kể năng lượng làm mát – một chi phí vận hành rất lớn tại Việt Nam.

Hệ thống chu trình nước liên hoàn (nước mưa – hồ cá – tưới tự động) là một điểm rất đặc biệt. Anh có thể chia sẻ sâu hơn về cách hệ thống này được thiết kế và hoạt động thực tế?
Miền Trung có đặc thù mùa mưa kéo dài với lượng nước lớn. Chúng tôi đã thiết kế một hệ thống thu gom và tái sử dụng nước mưa thay vì xả thẳng ra hệ thống thoát nước của thành phố. Và thông qua đó chúng tôi kết hợp với hồ cá nhân tạo, tại đây chúng tôi sử dụng hệ thống hút đáy để thu gom chất thải hữu cơ từ cá, đưa vào bể lọc và dùng chính nguồn nước giàu dinh dưỡng này để bơm tưới tự động cho hệ thống cây xanh từ mặt đất lên đến mái công trình. Đây là một chu trình khép kín giúp cây phát triển tự nhiên mà không cần đến phân bón hóa học, đồng thời tiết kiệm tối đa nguồn nước sạch.

Cây xanh được phủ khắp công trình, thậm chí đặt trên mái. Về mặt kỹ thuật – kết cấu, đâu là thách thức lớn nhất mà anh và đội ngũ phải xử lý?
Thách thức lớn nhất không nằm ở kỹ thuật trồng, mà nằm ở việc xử lý tải trọng khi cây sẽ lớn dần theo thời gian. Chúng tôi phải phối hợp chặt chẽ với kỹ sư kết cấu để tính toán phân bổ lực, lựa chọn loại cây và độ dày lớp đất phù hợp. Bên cạnh đó, hệ thống chống thấm đa lớp và thoát nước nhanh là yếu tố quan trọng để đảm bảo tính bền vững lâu dài cho công trình

Office for Trees nổi bật với hệ cây xanh được phủ khắp công trình, kết hợp cùng các giải pháp bền vững như thu nước mưa, mái xanh và năng lượng mặt trời

“Khi Office for Trees được vinh danh  trong Top 10 Green Project, cảm xúc đầu tiên của anh lúc ấy như thế nào?

Hạng mục Top 10 Green Project là một sự bổ sung kịp thời và đầy ý nghĩa của giải thưởng Top 10 Awards. Cảm xúc lớn nhất của tôi là niềm hạnh phúc khi những nỗ lực thầm lặng trong việc đưa các giải pháp xanh từ lý thuyết ra đến thực tế đã được giới chuyên môn ghi nhận một cách công tâm và đó là sự khích lệ rất lớn cho cá nhân tôi và đội ngũ cộng sự.

Theo anh, yếu tố nào khiến công trình thực sự nổi bật và thuyết phục hội đồng?
Tôi cho rằng không phải là vì hình khối quá ấn tượng mà là từ sự chân thực. Tôi tin rằng Office for Trees thuyết phục bằng việc vận hành trơn tru và hiệu quả thực tế của các giải pháp xanh đã được đưa vào. Dám nghĩ, dám làm và nỗ lực hiện thực hóa những giải pháp bền vững trong một dự án có quy mô vừa phải nhưng đầy tính thực tiễn cũng là một yếu tố tôi nghĩ nhận được sự đánh giá từ hội đồng.

KTS Phạm Hữu Sơn

Sự ghi nhận này mang lại ý nghĩa gì đối với cá nhân anh và đối với Pham Huu Son Architects?
Điều đó khẳng định rằng con đường chúng tôi đã chọn và đang đi là đúng đắn. Tại Pham Huu Son Architects, chúng tôi không chỉ muốn tạo ra những khối kiến trúc mang tính thẩm mỹ cao, mà muốn kiến tạo nên được những công trình nhân văn,có ý nghĩa và có trách nhiệm với môi trường sống. Giải thưởng này là động lực để chúng tôi kiên định hơn trên hành trình lan tỏa giá trị kiến trúc xanh đến cộng đồng.

Theo anh, đâu là thách thức lớn nhất của kiến trúc xanh ở Việt Nam hiện nay? Và đâu là điều cấp thiết nhất cần thay đổi?
Thách thức lớn nhất theo tôi là thiếu một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ từ quy chuẩn xây dựng đến các chính sách khuyến khích của các bộ ngành. Việc theo đuổi các chứng chỉ xanh quốc tế hiện nay vẫn còn quá đắt. Điều cấp thiết nhất chính là xây dựng một bộ quy chuẩn xanh phù hợp với đặc thù bản địa và có những cơ chế ưu đãi cụ thể để biến kiến trúc xanh thành một tiêu chuẩn thay vì mang tính phong trào.

Bên cạnh Office for Trees, Pham Huu Son Architects còn nhiều công trình tiêu biểu khác là iSea Boutique Resort, VCN Nha Trang, H.A Garden House…

Khi làm việc với chủ đầu tư, làm thế nào để thuyết phục họ nhìn thấy giá trị lâu dài của kiến trúc bền vững – thay vì chỉ tập trung vào chi phí ban đầu?
Chủ đầu tư luôn quan tâm đến lợi nhuận, đó là thực tế. Thay vì dùng những thuật ngữ vĩ mô về tính bền vững, chúng tôi tiếp cận bằng cách nâng cao trải nghiệm. Chúng tôi cho chủ đầu tư thấy vẻ đẹp của thiên nhiên, sự mát mẻ của luồng gió tự nhiên và tác động tích cực đến sức khỏe, năng suất làm việc của nhân viên bên cạnh việc tiết kiệm được chi phí điện tiêu thụ. Khi họ đã yêu vẻ đẹp và không gian đó, chúng tôi mới lồng ghép các giải pháp kỹ thuật phụ trợ. Thông qua đó, chi phí đầu tư xanh sẽ được nhìn nhận như một sự đầu tư cho giá trị thương hiệu và sự phát triển bền vững của chính doanh nghiệp của chủ đầu tư dự án.

Trong tương lai, anh mong muốn tiếp tục thử nghiệm những giải pháp xanh nào – có thể vượt ra ngoài những gì đã làm trong Office for Trees?
Chúng tôi đang nghiên cứu ứng dụng hệ thống lọc nước mưa thành nước sinh hoạt cho các vùng khan hiếm nguồn nước sạch, và tích hợp điện gió cho các công trình ven biển miền Trung. Đặc biệt, chúng tôi muốn đi sâu hơn vào việc khai thác vật liệu bản địa, kết hợp với các giải pháp công nghệ mới để giảm thiểu tối đa phát thải của mỗi công trình mà chúng tôi thiết kế.

Biên tập: Hà Nhi