• Tên công trình : Nhà ở Yên Viên
• Diện tích xây dựng : 76M2
• Địa điểm: Yên Viên, Gia Lâm, Hà Nội
• Nhóm thiết kế : Đặng Ngọc Tú, Nguyễn Huy Hoàng
• Đơn vị thiết kế : Dang and Partners 
• Ảnh chụp : Hoang le

1. Bối cảnh và ý tưởng thiết kế

Nhà ở ba thế hệ là một mô hình khá phổ biến tại Việt Nam, nơi nhiều thế hệ cùng chung sống trên một khu đất. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, những ngôi nhà truyền thống một tầng với khoảng vườn phía trước dần không còn đáp ứng đủ nhu cầu sinh hoạt ngày càng đa dạng của gia đình. Từ thực tế đó, Nhà ở Yên Viên được thiết kế như một giải pháp không gian mới, vừa thích ứng với điều kiện đô thị, vừa duy trì tinh thần sống chung của gia đình nhiều thế hệ.

Thay vì phát triển theo chiều ngang, công trình được tổ chức theo chiều đứng, đan xen giữa không gian sử dụng với không gian cảnh quan, tận dụng tối đa diện tích đất hạn chế nhưng vẫn đảm bảo sự phân tách rõ ràng giữa các nhóm không gian công cộng và riêng tư.

Cách thức tổ chức không gian theo kiểu có không gian trung tâm của sinh hoạt gia đình ( thờ cúng tổ tiên ) đan xen với các lớp cảnh quan sân trong, vật liệu thô mộc thân thiện với văn hóa bắc bộ được chúng tôi kế thừa từ không gian nhà ở ba gian truyền thống đã dần mất đi trong cuộc sống hiện đại quay trở lại với nhà phố hiện đại . 

2. Tổ chức không gian

Không gian ngôi nhà được chia thành hai phần chính. Khối phía trước là khu vực sinh hoạt chung, đóng vai trò như không gian công cộng của gia đình. Trong bối cảnh nhà ống chật hẹp với mặt tiền khiêm tốn, giải pháp đưa thiên nhiên vào công trình được đặt làm trọng tâm. Các không gian sinh hoạt được thiết kế với cao độ linh hoạt, mở các góc nhìn xuyên tầng nhằm tạo sự liên thông thị giác và cảm giác rộng rãi hơn so với cách chia tầng truyền thống thường thấy ở nhà ống.

Không gian phòng khách – bếp – ăn được mở cao, trong khi không gian thờ ở tầng trên được xử lý với cao độ thấp hơn, tạo sự chuyển tiếp về cảm xúc. Không gian thờ đồng thời được sử dụng như một không gian công cộng riêng, phục vụ các hoạt động mang tính tĩnh và trang nghiêm của gia đình.

Khối phía sau gồm ba tầng, mỗi tầng bố trí một phòng ngủ cho từng thế hệ: phòng ngủ của bà ở tầng 1, phòng ngủ của hai cháu ở tầng 2 và phòng ngủ của bố mẹ ở tầng 3. Các không gian ngủ được thiết kế kín đáo hơn nhưng vẫn đảm bảo thông gió và chiếu sáng tự nhiên thông qua giếng trời bố trí ở trung tâm công trình.

Không gian cầu thang kết hợp với khu vườn ở tầng 2 đóng vai trò là trục kết nối giữa hai khối chức năng chính. Khoảng vườn này tạo nên sự liên kết mềm giữa các không gian trong và ngoài nhà, đồng thời trở thành điểm chuyển tiếp khi di chuyển từ các khu vực sinh hoạt lên không gian thờ thông qua một khoảng xanh trung tâm.

3. Vật liệu và giải pháp xây dựng

Công trình được xây dựng theo phương pháp thi công phổ biến tại địa phương nhằm kiểm soát chi phí nhưng vẫn đảm bảo độ bền vững lâu dài. Lớp vỏ công trình sử dụng gạch chịu lửa và sơn hoàn thiện như một lớp bảo vệ, vừa chống chịu tác động của môi trường, vừa che chở cho không gian sinh hoạt bên trong.

Không gian nội thất sử dụng gam màu be sáng, giúp tăng cảm giác thoáng đãng và giảm bớt sự ngột ngạt thường gặp trong nhà phố có mặt bằng hẹp. Vật liệu gạch chịu lửa được sử dụng xuyên suốt công trình không chỉ mang lại vẻ đẹp mộc mạc, bền vững mà còn góp phần giảm bức xạ nhiệt trực tiếp từ mặt trời, tạo nên cảm giác yên tĩnh và dễ chịu cho không gian sống.

Sự tương phản có kiểm soát giữa vật liệu thô mộc ở ngoại thất và bề mặt tường trơn trong nội thất giúp cân bằng cảm xúc không gian, hướng tới một môi trường sống vừa thân thiện với thiên nhiên vừa đáp ứng các tiện nghi hiện đại.

4. Ánh sáng, thông gió và an toàn

Ngôi nhà được thiết kế với trọng tâm là việc đưa ánh sáng tự nhiên và gió trời xuyên suốt các không gian thông qua hệ thống khoảng rỗng trước, sau và giữa nhà. Giải pháp này giúp cải thiện vi khí hậu bên trong công trình, đồng thời nâng cao chất lượng sống trong điều kiện nhà ống đô thị.

Bên cạnh đó, vấn đề thoát hiểm – một yêu cầu quan trọng đối với nhà phố hẹp – được tích hợp ngay từ giai đoạn nghiên cứu mặt đứng. Công trình sử dụng hệ mặt tiền bằng gạch chịu lửa kết hợp thép, hoạt động như một lớp vỏ bảo vệ an ninh nhưng vẫn cho phép thoát hiểm trực tiếp từ các tầng ra phía trước khi cần thiết. Giải pháp này đồng thời tạo nên một hình ảnh mặt đứng mang tính tự thân, phản ánh rõ tính chất và yêu cầu sử dụng của công trình.

5. Tinh thần của ngôi nhà

Xuất phát từ nhu cầu về một không gian sống yên bình, tĩnh lặng nhưng vẫn đảm bảo kết nối giữa các thành viên trong gia đình và với thiên nhiên, các khoảng vườn xanh được đưa vào giữa các khối công năng như những “khoảng thở” tinh thần. Những khoảng xanh này không chỉ làm giảm sự bức bí của nhà ống đô thị mà còn gợi lại hình ảnh quen thuộc của nhà ở truyền thống Việt Nam, nơi thiên nhiên luôn hiện diện trong đời sống thường ngày.

Nhà ở Yên Viên là một nỗ lực tìm kiếm sự cân bằng giữa nhu cầu sinh hoạt đa thế hệ, điều kiện đô thị hạn chế và mong muốn tạo dựng một không gian sống bền vững, tĩnh tại và giàu tính kết nối.